روانشناسی رنگها در دکوراسیون منزل
معني و مفهوم رنگ ها
روانشناسی رنگها در دکوراسیون منزل یکی از مهتمرین بخشهای چیدمان دکوراسیون منزل میباشد . شناخت هر رنگ و نحوه شکل گیری رنگ در تشکیل ساختار رنگهای دکوراسیون ما میتواند راه حل ایده های ما در داشتن یک دکوراسیون زیبا کمک نماید . یکی دیگر از موارد مهم در ترکیب رنگها در دکوراسیون منزل شناخت روانشناسی رنگها و نزدیک کردن سلیقه بهره بردار از خانه به این رنگها میباشد .
رنگ ها چگونه به وجود می آیند؟
رنگ ها در نور به وجود می آیند. نور خورشید بی رنگ است و رنگین کمان نشان می دهد که تمام رنگ های در نور سفید وجود دارند. نور از خورشید می آید و به اشیاء برخورد می کند و از شیء به چشم و بعد از آن به مغز می رسد. دقیق ترین تعریف علمی رنگ این است که رنگ یک انعکاس مرئی است که در اثر عبور یا انتشار یا بازتاب ترکیب رنگ ها توسط اشیا به وجود می آید.
رنگ ها بر عادت هاي خريد مردم نيز تأثير مي گذارند. بنا به گفته بولاگ ارتباط درک ما از زیبایی با رنگ بسیار ساده و فوری است و اگر هم شناخت تئوریک نسبت به رنگ نداشته باشیم، بهطور غریزی در موقعیتی قرار داریم که رنگ بهراحتی در ما نفوذ میکند و عمق و گرما و تونالیته (کیفیت عینی) آن با بعضی از احساسات و عواطف ما آمیخته میگردد. ادراک رنگها پیرو قوانینی است که معمولاً هنرمندان و گرافیستها از آن استفاده میکنند. برای آموزش این قوانین میتوان از دایرههای رنگین یا تکنیکهای دیگر استفاده کرد. در هر صورت، هرکس میتواند از رنگ به دو طریق استفاده کند: یکی نمونهسازی طبیعی عینی، مثلاً از دریا به رنگ آبی و یا استفاده از رنگهایی که بهطور ناخودآگاه به ذهن متبادر میشود و قانون و قاعده خاصی ندارد. این نوع استفاده از رنگ است که افکار و شخصیت خالق آن را نمایان میسازد و نباید آن را سرکوب کرد بهطورکلی، بین رنگهای گرم و سرد هماهنگی وجود دارد و همانطورکه سفید متضاد سیاه است رنگهای گرم نیز متضاد رنگهای سرد میباشند. با رنگهای مختلف میتوان اندازه و وزن یک شیء معین را کوچک یا بزرگ، سبک یا سنگین جلوه داد. اصولاً رنگهای گرم و روشن باعث توسعه اشیا شده، به آنها وسعت میدهند و بهعکس رنگهای سرد و تیره باعث میشود که اشیا کوچکتر از اندازه خود به نظر آیند. پی بردن به رنگها میدان فکر و عمل را باز و وسیع و بعضی از مشکلات و محالات را به کلی برطرف مینماید.
رنگ و زنان:
خانم ها همواره در هر زمینه ای به دنبال فانتزی ترین رنگ هستند: خودروی آلبالویی قرمز، جعبه کادوی صورتی، عروسک سفید و…. زنان نسبت به افرادی که به رنگ آبی لباس می پوشند احساس راحتی و اعتماد بیشتری می کنند. به خانم ها یک شاخه رز قرمز به نشانه عشق و علاقه بدهید تا بهترین تأثیر را از لحاظ عاطفی بر آنان بگذارید.
اقسام رنگ:
به طور کلی رنگ ها به سه دسته اصلی تقسیم می شوند:
1) رنگ های خنثی
2) رنگ های گرم
3) رنگ های سرد
رنگ های خنثی:
رنگ های خنثی رنگ هایی هستند که در طیف رنگی وجود نداشته و از ترکیب رنگ های دیگر به وجود می آیند و می توانند اثرات مثبت یا منفی داشته باشند. سیاه، سفید، خاکستری، بژ و قهوه ای رنگ های خنثی هستند.
رنگ های گرم:
رنگ های گرم محرک سیستم عصبی بوده و احساسات را تشدید می کنند. این دسته از رنگ ها به وضوح قابل رویت بوده و موجب جلب توجه می گردند. رنگ های قرمز، نارنجی، زرد، سبز و ارغوانی رنگ های گرم هستند.
رنگ های سرد:
رنگ های سرد رنگ های آرامش بخش هستند و هارمونی آن ها در محیط های مختلف بیش تر است و زیاد درچشم نیستند. رنگ های آبی، نیلی، سبز از جمله رنگ های سرد هستند.
کاربرد رنگ در ارگونومی:
رنگ ها بخشی از زندگی ما هستند. تأثیر رنگ بر زندگی بیش از حد تصور انسان است، تنها گوشه ای از اثر آن را در روحیات، کار، خستگی، حوادث، هنر و ادراک انسان مشاهده می کنیم. باتوجه به اثرات بسیار رنگ در سیستم های مختلف و نقش آن در طراحی و توسعه سیستم های انسانی، ارگونومی و مطالعه ی ویژگی های رنگ ها، اثرات آن بر انسان و روانشناسی او و فرآیند دریافت و تحلیل رنگ ها، برای مهندسان صنایع و طراحان سیستم های صنعتی-خدماتی لازم است. پژوهش دانشمندان نشان می دهد، رنگ ها همان گونه که بر روح و روان آدمی تأثیرات گوناگونی می گذارند، جسم او را نیز تحت تأثیر قرار می دهند.
قرمز متمايل بـه نـارنجي، سـياه و آبـي سير خريداران را به خود جذب مي كنند. صورتي، آبي متمايل به خاكستري، آبي روشـن وآبـي
تيره خريداران پولدار را به خود جلب مي كنند. صورتي كم رنـگ و آبـي آسـماني افـراد آرام و مطيع را به خود جذب مي كنند. در اينجا با معني و مفهوم رنگ ها و نيز تأثير آن ها در حالت
ها، فعاليت ها و احساس انسان و بسته بندي غذاها آشنا خواهيد شد .
رنگ و ساختمان:
به کاربردن رنگ های سرد برای اجزای اتاق خواب مکانی به دور از تنش و آرامش بخش را برای خوابی شیرین برای شما فراهم می کند. دیوارهای اتاق خواب را برای ایجاد آرامش به رنگ های سرد و ملایم مانند آبی رنگ آمیزی کنید. رنگ سفید و یا کرمی برای قسمت پذیرایی و نشیمن می تواند موجب راحتی اعصاب گردد.
رنگهای اولیه:
سرخ
سبز
بنفش
رنگهای ثانوی:
زرد: سبز + بنفش
لاکی روشن: بنفش + سرخ
رنگهای ثالث:
لیموئی 5/1 سبز سرخ
-فیروزه ای: 5/1 سبز + بنفش
نیلی : 5/1 بنفش + سرخ + سبز
شنگرفی : 1سرخ + بنفش + سبز
در میان رنگها، سه تای آنها یعنی آبی. زد و قرمز رنگهای اساسی نایده می شوند زیرا سایر رنگها مکمل همچون بنفش، سبز و پرتقالی از ترکیب این سه رنگ بدست می آید. آخرین رنگ یعنی نیلی، رنگی میانی نامیده میشود.
نگرش روان شناختی به مسئله رنگ
همه رنگها، دوست کناریشان و عاشق روبهروییشان هستند
برای همه اثبات شده است که رنگ به خودی خود در هنر وسیله قدرتمندی برای بیان و نشان دادن حالتهای عمیق درونی انسان است. علاقه کودکان به رنگها نشان دهنده تخیلات و حالتهای عاطفی است که تعیینکننده انتخاب رنگها توسط آنهاست نه حقیقت بیرونی . ثابت شده است که رنگها بهعنوان محرکهای محیطی اثر بسیار زیادی بر سیستم عصبی انسان دارند. تمرکز و نگاه به رنگهای گرم، مقدار ضربان قلب را افزایش میدهد و برای نمایش فضای پرهیجان و شاد به کار برده میشوند . در میان رنگهای گرم، رنگ قرمز با قدرت بالای نفوذ خود به قدری سریع الحرکت است که از سایر رنگ های محیط زودتر به چشم میخورد. رنگهای گرم تحریککننده، سبب فعالیت و جنبوجوش، الهامدهنده روشنی، شادی، زندگی و مولد حرکتاند، درحالیکه رنگهای سرد، برعکس، موجد حالتهای انفعالی، سکون، بیحرکتی و تلقینکننده غم و اندوه میباشند
رنگ قرمز
قرمز نشانه عشق، خطر، نيرو و نشاط است. رنگ قرمز نماد و نشانه اميد به زندگي، اشـتياق بـه فعاليت، شجاعت، اراده قوي و آرزوهاي بزرگ،گرمي، قدرت، جنگ، هيجان، تظاهر، آتش، خون،
هواي نفس، خشم و برانگيختگي است. قرمز انرژي دهنده و محرك بسيار نيرومندي اسـت.از نظر روانشناختی رنگ قرمز مظهر شدت و زیادهروی است. قرمز رنگ عشق، تنفر، فداکاری، خشونت، خون و آتش است. افراد علاقهمند که زیاد از این رنگ اسنفاده میکنند، اشخاص تند، سرکش و در عین حال، فعال و شجاع وکمی عجول و خودپرست، جاهطلب، سلطهجو، ریاستطلب و خواستار اولویت و ارجحیتاند بـا ديدن رنگ قرمز تپش قلب و فشار خون افزايش مـي يابـد. رنـگ قرمـز چنـد حـس را توامـان
تحريك مي كند همچنین رنگ قرمز مبین پیروزی، موفقیت، فتح، نفوذ و غلبه بر مشکلات میباشد. .فابر بیرن ادعا میکند، افرادی که به رنگ قرمز علاقه دارند، دو دستهاند، دسته اول افرادی هستند، که بدون تفکر، سریع حرفشان را میزنند و دنیا را مسئول ناراحتیها و مشکلات خود میپندارند؛ خوشحالاند و زندگی را شیرین میدانند. دسته دیگر افرادی هستند که تظاهر به شجاعت میکنند. اگر کسی از رنگ قرمز بدش بیاید، احتمالاً عصبی و ناراحت و از دنیا بریده است . اولین رنگی که کودک پیش از همه رنگها میشناسد، كودكان اغلب به رنگ قرمز علاقه دارند. قرمز داراي قابليت رويت بالايي اسـت و همواره توجه بيننده را به خود جلب مي كند. در چين رنگ قرمز نشانه جشـن و خوشـبختي است ودر بسياري از مراسم فرهنگي از آن استفاده مي شود. در اين كشور قرمز رنگ خلـوص و پاكي است. در بسياري از پرچم هاي كشورها اين رنگ ديـده مـي شـود.در غـرب قرمـز نشـانه خوش اقبالي است.
قرمز در كنار ساير رنگ ها معناي متفاوتي دارد. رنگ قرمز بر زمینههای مختلف رنگی حالات گوناگونی ایجاد میکند؛ مثلاً روی ارغوانی تیره دارای اثری آرام و خاموش است. در این جا حرارت وگرمیاش تسکین مییابد. قرمز روی زمینه بنفش دارای تابش و التهابی فراوان است و شدتش تخفیف یافته کمتر خود را نشان میدهد. قرمز روی زمینه زرد متمایل به سبز، چشم را خیره کرده بسیار زننده است و زرقوبرق دارد و روی نارنجی به نظر سوخته و تاریک میآید. روی سیاه تضاد ایجاد میکند و به طرف قرمز نارنجی متمایل میشود و حالت شرور و فاتح به خود میگیرد. قرمز نارنجی و قرمز ارغوانی نقطه مقابل یکدیگرند اولی شرور و شیطانی است و دومی پاک و آسمانی . در آمريكا قرمز و سبز نشان كريسـمس اسـت. وقتی رنگ قرمز به قرمز نارنجی تبدیل شود، نیرویی آتشین و ملتهب پیدا میکند. رنگ قرمز نماد زندگی و عامل مؤثری در سازندگی و تشدید رویش گیاهان است و بیانکننده هیجان و شورش میباشد در بسياري از فرهنگ هاي شرقي قرمز در كنار سفيد به معنـاي خوشـحالي اسـت. در آمريكـا چنانچه قرمز در كنار صورتي قرار گيرد دلالت بر روز عشق ورزي دارد. در سنگاپور رنـگ قرمـز به معني موفقيت و خوشحالي است.
رنگ قرمز براي نمايشگاه هاي خودرو، مكان هـاي فـروش حيوانـات اهلـي، سـاندويچ و پيتـزا فروشي ها و رستوران ها رنگ خوب و مناسبي است، بهتر اسـت در رسـتوران هـاي بـزرگ بـه
همراه رنگ هاي آرامش بخش نظير سبز و سفيد استفاده شود ولـي اسـتفاده از ايـن رنـگ در مراكز درماني و بيمارستان ها توصيه نمي شود چون تداعي كننده رنگ خون است.
رنگ نارنجي
رنگ نارنجی حد وسط رنگ زرد و قرمز، و ترکیبی از این دو رنگ است. نارنجی نمایشگر تداخل نور و ماده است، حداکثر گرما را دارد، بعد از رنگ زرد روشنترین رنگ دایره رنگهاست و درخشش و تابندگی فوقالعادهای دارد نارنجي نشانه طراوت و شادي ،گرمي، اشتياق و علاقه زياد و جـديت در كـار اسـت. ايـن رنـگ دستگاه عصبي را تحريك مي كند و موجب شفافيت و روشني ذهن مي شود و محـرك اشـتها است. رنگ نارنجي حافظه را تحريك مي كند.جريان اكسيژن رساني به مغز را افزايش مي دهد. ترکیبش با رنگ سفید باعث تنزل جلوه آن میشود. چنانچه رنگ قهوهای بهدستآمده از ترکیب نارنجی و سیاه را با سفید روشنتر کنیم، رنگ بِژ گرمی به وجود میآید که معمولاً از آن در رنگآمیزی فضاهای داخلی بناها استفاده میشود و رنگی گرم و تابان است .از بین رنگهای موجود، رنگ نارنجی دارای درخشش خورشید است. از حد اعلای گرما بهرهور بوده، زمانی که به قرمز متمایل گردد، انرژی فعالی را در خود حفظ میکند. در صورتی که نارنجی را با سیاه ترکیب کنیم، کاراکتر خود را از دست میدهد و روبهزوال میرود و بهصورت قهوهای خاموش و بیاثر درمیآید . اين رنگ اثر شديدي در جذاب كردن و فروش محصولات غذايي دارد. رنگ نـارنجي همچنـين بيان گر كيفيت عالي محصول است. جوانان بيشتر از ساير گروه هاي جامعه به اين رنگ توجـه مي كنند. در مذهب پروتستان به رنگ نارنجي توجه مي شود. اين رنـگ در هنـد و مكزيـك رنـگ مـورد
علاقه مردم است. در آمريكا كالاهاي ارزان قيمت به رنگ نارنجي هستند. در بعضي از فرهنـگ هاي شرقي نارنجي نشانه تجمل و نيز نعمت و بركت است. رنگ لبـاس روحـانيون بـودايي نيـز
نارنجي است.
رنگ سبز
رنگ سبز چون در طبيعت زياد ديده مي شود نشانه باروري، تـازگي، ايمنـي و كاميـابي اسـت. رنگ سبز نماد زندگي، جواني، پول، نوگرايي، پشتكار، غرور، عزم استوار، اميد و قدرت است. در
فرآورده هاي كشاورزي رنگ سبز بسته بندي دلالت برطبيعي بودن و ارگانيك بودن آن اسـت . سبز در آمريكا به معني ثروت است. از اين رو بسياري از شركت هاي بزرگ مواد غذايي آمريكـا
از رنگ سبز در بسته بندي ها و بر چسب هاي محصولات خود اسـتفاده مـي كننـد. در چـين رنگ سبز دلالت بر فريب كاري و تقلب دارد. از اين رو در طراحي بسته بندي هايي كـه راهـي
اين كشور خواهند شد بايد از اين رنگ پرهيز كرد.تحقيقات انجام شده در فرانسه حـاكي از آن است كه رنگ سبز، رنگ مناسبي براي بسته بندي در اين كشور نيست. در بعضي از كشور هاي
گرمسيري رنگ سبز نشانه خطر است. در كشور هاي اسلامي رنگ سـبز نشـانه اسـلام اسـت و فرآورده هايي كه در طراحي بسته بندي شان از رنگ سبز استفاده شده باشد با اقبـال عمـومي
مواجه مي شوند. در مسيحيت رنگ سبز به معناي اميد و شادي است. در آمريكا ايـن رنـگ بـه معنـاي ايمنـي، سازگاري با محيط زيست و نشان كريسمس (همراه با قرمز) است. در مالزي اين رنگ به معناي طول عمر است.سبز رنگي است كه انسان را آرام مي كند، درد را كاهش مـي دهـد و احسـاس امنيت ايجاد مي كند. رنگ سبز نشانه حركت و به جلو روندگي اسـت، همچنـان كـه در چـراغ
راهنمايي و رانندگي اين معنا ديده مي شود.
سبز
رنگ سبز از نظر روانشناختی طبیعت و تازگی است. افرادی که به این رنگ علاقهمندند، روابطشان با دیگران بر پایه اصول و قرارداد است؛ دوست ندارند در زندگیشان حوادثی به وقوع بپیوندد امّا کنجکاوانه به ماجراهای زندگی دیگران توجّه دارند. سبزها روحیهای متعادل دارند و پیش از انجام دادن هر کاری بهخوبی تعمق و اندیشه میکنند؛ به همین دلیل، برایشان بسیار دشوار است اگر از آنها بخواهیم که یک تصمیم آنی بگیرند. آنها کارهایشان را بهطور مداوم ارزیابی میکنند و به انتقاد از خود میپردازند؛ حتّی اگر دیگران عملکرد آنها را در این زمینه تحسین کرده باشند و همیشه به دنبال تجربههای جدید هستند (حدادگر، 1390: 182- 189).
کاندینسکی2 در مورد رنگ سبز میگوید که «رنگ سبز مطلق، آرام بخش ترین رنگهاست. این رنگ هیچ انعکاس موجی حاوی شادابی و رنج یا ترس ندارد و به هیچ طرفی در حرکت نیست، بلکه آرام و ساکن و راضی از خود است، اما اگر به آن رنگ زرد اضافه شود، زنده میگردد. فابر بیرن در کتاب خود اظهار میدارد که رنگ سبز مظهر طبیعت، حس زندگی و تعادل میباشد و کسانی که از رنگ سبز خوششان میآید، در برنامههای جمعی از جمله بازی و سینما شرکت میکنند، و بسیار سریع خود را با اجتماع وفق میدهند و به آن عادت میکنند. فروید3، روانشناس معروف، میگوید: «سبزها رفتاری ساده دارند و شهروندان خوبی هستند. بعضی مواقع دوست نداشتن این رنگ به منزله اختلال فکری است.» اما کسانی که به رنگ «سبز – آبی» علاقهمندند، بیشتر عاشق خودشان هستند. افرادی مستبد، با طبع بالا و سلیقه عالی، حساس و در عین حال، بسیار سردمزاجاند و احتمالاً طلاق گرفتهاند (مختاری، 1376: 38). سبز رنگی است که در حد وسط رنگ آبی و زرد قرار دارد و ترکیبی از دو رنگ مذکور میباشد و با تغییر نسبتهای زرد وآبی نمونههای سبز متغیر میگردد. سبز یکی از رنگهای درجه دوم است. ساختن رنگ سبزی که نه به آبی و نه به زرد متمایل باشد، کار آسانی نیست. سبز رنگ دنیای سبزیجات و معلول عمل فتوسنتز گیاهان است. وقتی زمین را روشنی فرا میگیرد و ذرات آب و هوا در فضا رها میشوند، رنگ سبز به وجود میآید. رنگ سبز نشاندهنده آرامش و امیدواری و آمیزشی از دانش و ایمان است. هنگامیکه سبز متمایل به زرد شود، احساس جوانی و نیروی بهاری را به وجود میآورد. در بهار و تابستان که رنگ سبز فراوان دیده میشود، خوشحالی و لذّت بردن از این ایام غیرقابلتصور است. وقتی رنگ سبز خالص باخاکستری مخلوط شود و تیره گردد رو به زوال میرود. رنگ سبز متمایل به زرد درکنار رنگ نارنجی، شدیدترین اثر را دارد و رنگی فعال میشود. سپس، به حالتی معمولی و لطیف مبدل میگردد. رنگ سبز رنگ طبیعت است و یک حالت تصاحب، چه از نظر مالی و چه از لحاظ معنوی، دارد. قدرت اراده و اطمینان، اعتماد به نفس، امید، رویندگی، ترقی، صفا، جوانی، طراوت، شادابی و پایداری از خصوصیات رنگ سبز است و مبین طرز تفکر بهتر میباشد. احساس آرامش را میتوان با سبز نشان داد؛ ازاینرو، محل کار دائمی، لوازم و ماشینآلات وکارخانهها با سبز رنگآمیزی میشوند (مقدسی، 1372: 60 -61).
رنگ سياه
سياه نشانه قدرت، مرموزبودن، رسمي بودن و وقار است. در بسياري از فرهنگ هـا رنـگ سـياه نشانة نفي زندگي، بي علاقگي، بد بيني، ناباوري، سوگواري و عزاداري است.
سياه رنگ متحبر است و مشتريان را از به روز شدن با فناوري باز مي دارد. ايـن رنـگ انتخـاب خوبي براي فروشگاه هاي موسيقي، حقوقدانان، حسابداران، فروشگاه هاي لـوازم الكترونيكـي و
لاستيك فروشي هاست.
به نظر کاندینسکی، رنگ سیاه بر عکس سفید، نشانگر عدم نیستی و مانند سکوت ابدی بدون آینده و امید است. این رنگ اصلاً صدایی ندارد. هر رنگی روی سفید، ضعیف و درهم میشود و هر رنگی که روی سیاه قرار گیرد، برجسته و مشخصتر میشود. تعادل بین سفید و سیاه، در اصل رنگ خاکستری است، که نه صدا و نه حرکتی دارد و دارای سکوتی تسلیناپذیر است .
رنگ سفيد
سفيد نشانه تقوا، بي گناهي، تازگي، صـلح، پـاكي، كمـال، معنويـت و سـادگي اسـت. ايرانيـان باستان عقيده داشتندكه فرشتگان لباس سفيد بر تن دارند. از ايـن رو ايـن رنـگ مـورد علاقـه
ايرانيان است. رنگ سفيد براي هندوها رنگ عزا و سوگواري است. در چين رنگ سفيد به معني مرگ است. در برزيل اين رنگ نشانه جلال و شكوه است. در كشورهاي عربي از رنگ سـفيد در
بسته بندي در مواد غذايي بايد اجتناب شود. در آمريكا رنگ سفيد نشانه پاكي و خلوص اسـت.
رنگ سفید که مجموع رنگهاست، یک احساس سکوت در خود دارد؛ زیرا همه چیز در آن محو میشود. این رنگ در خود حاوی بینهایت امکانات رنگی است و در واقع، نماد جوانی و عدنی است که قبل از هست شدن است .
در ايران رنگ سفيد انتخابي خوب براي فروشگاه هاي وسايل عروسي و ازدواج است، همچنـين براي امكانات پزشكي، دندان پزشكي، آشپزخانه ها، نانوايي ها، موزه ها، اماكن تاريخي، فروشگاه
هاي وسايل بهداشتي، خشكشويي ها وخدمات بهداشتي مناسب است.
رنگ آبي
رنگ آبي در طبيعت زياد ديده مي شود. از اين رو نشـانه آرامـش وپـاكي اسـت.آبي در انسـان احساس آرامش، راحتي، آسودگي ايجاد مي كند. رنگ آبي نشانه رضايت خاطر و حسن رابطه با
دوستان و نزديكان است و همچنين نشانه زيبايي، عقـل، صـداقت و اعتمـاد اسـت. رنـگ آبـي اشتهاي انسان را كم مي كند. از اين رو در رستوران ها از اين رنگ نبايد اسـتفاده شـود. رنـگ
آبي ضربان قلب را كم مي كند و دماي بدن را كاهش مي دهد. اين رنگ چون به طور طبيعـي در مواد غذايي وجود ندارد چنانچه در بسته بندي مواد غذايي آورده شود جـذابيت محصـول را
كم مي كند. در آمريكا رنگ آبي محبوبيت زيادي دارد و نشانه صداقت و امانت است. از ايـن رو در نماد همه بانك هاي آمريكا از رنگ آبي استفاده مي شود. در چين رنگ آبـي نشـانه ابـديت
است. براي يهودي ها اين رنگ مقدس است. در كشور هاي عربي رنگ آبي به معنـي ايمنـي و محافظت است. در كلمبيا رنگ بيشتر صابون ها آبي است. در كشور هاي مسـيحي رنـگ آبـي
مفهوم صلح و بهشت را همراه دارد. در هنگ كنگ رنگ آبي مورد علاقة مردم نيست و نبايد از آن در طراحي بسته بندي غذاها استفاده كرد. رنگ آبي به مردم كمك مي كند كـه مشـكلات
خود را با اعتماد به نفس حل كنند. استفاده از رنگ آبي در وسايل كاهش دهنده وزن مناسـب است. اين رنگ نشانه وقار است و رنگ مورد علاقه خانم ها و آقايان اسـت. ايـن رنـگ مناسـب
شركت هاي مسافرتي، شركت هاي آب، دفتر پزشكان، داروخانه ها و متصـديان و فروشـندگان لوازم پزشكي، هتل ها، روان شناسان و بسته بندي لوازم كاهش وزن است.
رنگ زرد
قرآن كريم رنگ زرد روشن را رنگي شادي بخش ناميده است . دوستداران رنگ زرد علاقهمند حکمت، خلاقیت و نوآور بوده و افرادی باریکبین، منظّم، خوشسلیقه، شوخطبع، خوشاخلاق، جالب، جذاب، یادگیرنده، پرجنبوجوش، سرگرمکننده، خوشبین، بخشنده، صادق و وفادار هستند . زرد اعصاب را تقويـت
كرده، ذهن را به تحريك وا مي دارد. زرد اعصاب حركتي را فعـال و در عضـلات انـرژي توليـد
مي كند. افرادی بیشتر این رنگ را دوست دارند که یا باهوش و یا بیاستعداد و عقب ماندهاند . رنگ زرد نزدیکترین رنگ به نور خورشید است و از هر سو نورانی و تابنده به نظر میرسد. از مشخصات رنگ زرد انعکاس دادن نور میباشد. رنگ زرد که کمرنگترین رنگهاست، بانفوذ است اما تأثیرش بسیار سبک است. رنگ زرد با هیجانی ملایمتر از رنگ قرمز اثر میکند و به همین دلیل، تا حد زیادی فرحبخش میباشد. این رنگ نشانه اشتیاق و علاقه به آزادی و معرف هوش و تیزبینی است. زرد روشنترین رنگ بین رنگهای اصلی است و زمانی که با رنگهای خاکستری، سیاه، بنفش مخلوط شود، تمام خصوصیاتش را از دست میدهد. زرد تراکمی از سفیدی میباشد. قرمز نقطه ختم رنگ زرد است و در آن اثری از زرد وجود ندارد. زرد طلاییرنگی است مُنَوَر با درخششی ملایم، بدون وزن و نامتعادل. در گنبدهای مساجد بیزانس و زمینه نقاشیهای استادان قدیمی. از این رنگ بهعنوان نماد آخرت، شگفتی، پادشاهی و سلطنت، نور و خورشید استفاده شده است. هاله طلایی که هیکل مقدسین را مُنوَر میساخت، بهترین کاربرد این رنگ میباشد. بهطورکلی، رنگ زرد نشان روشنی و نور بوده است. وقتی گفته میشود که فلانی روشن است، این گفته کنایه از هوش و آگاهی او است. رنگ زرد از لحاظ سمبولیک با فهم و دانایی ارتباط دارد و نشانه دانش و معرفت است. گرانوالد بیش از دیگر نقاشان از بیان سمبولیک رنگ زرد آگاهی داشته است و به عقیده او حضرت مسیح (علیهالسلام) در دریایی از نور زرد به سوی آسمان صعود میکند. رنگ زرد وقتی رقیق شود، بیانگر حالت حسادت است. رنگهای سمبولیکِ خورشید، روز، شادی، امید و آرزو، صلح و آشتی، آرامش و آزادی را با رنگهای زرد یا پرتقالی نشان میدهند. زرد روی قرمز پر سروصدا، بشاش و دارای زرقوبرق است؛ میخواهد فریاد بزند و نشاندهنده شکوه و جلال و معرفت است. رنگ زرد روی قرمز مایل به بنفش، بهشدت خودنمایی میکند. زرد روی آبی متوسط میدرخشد و اثری غریب و دافع دارد. زرد تحمل تجلی رنگ آبی را ندارد . زرد در بيشتر كشورها مفهوم خوشحالي و مطلـوب بـودن را دارد. زرد رنگـي مناسـب براي نمايش تابناكي و درخشندگي ، خوشحالي، خوشرويي، سرزندگي، راحتي و خوش بيني در آگهي هاست. اين رنگ قابليت رؤيت بالايي دارد. نشانه هدايت و روشني، نور، تحرك، پيشرفت و آغاز فعاليت است. مناسب استفاده در صنايع آموزشي است همچنين زرد، رنگ احتياط است . در آسيا رنگ زرد نشـانه تقـدس و پرهيزكـاري اسـت. در كشـورهاي مسـيحي زرد نشـانة نـور خورشيد و دانايي است. در مالزي كه جمعيت آن مخلوطي از مالايي ها، هندي ها و چيني هـا است رنگ زرد دلالت بر خاندان پادشاهي دارد و طلايي نشانة عمر زيـاد اسـت. در سـنگاپور از رنگ زرد در طراحي بسته بندي غذاها نبايد بهـره گرفـت. كـاربرد بـيش از حـد زرد در بسـته بندي، مصرف كننده را از محصول دور مي كند.
رنگ ارغواني
ارغواني نشانه تشريفات و شكوه است. در بعضي از كشور هاي غربي ايـن رنـگ نشـانة دلتنگـي براي ميهن است. رنگ ارغواني بيشتر مورد توجه كودكان بخصوص دختر بچه ها است. اگر چه
اين رنگ در بعضي از كشورها دلالت بر سوگواري و مرگ نيز دارد ولي در بسياري از فرهنگ ها نشانة نجابت و شرافت است. اين رنگ چون كم تر در طبيعت ديده مي شود اسـتفاده از آن در
طراحي بسته بندي غذاهاي دريايي بايد با احتياط انجام شود.
لئوناردوداوينچي معتقد بود كه رنگ ارغواني مي تواند قدرت تفكر انسان را تا 10 برابر افزايش دهد. اين رنگ قدرت تخيل را در كودكان افزايش مي دهد. در كشورهاي مسيحي رنگ ارغواني
به معناي ثروت و توان گري است.در چين رنگ ارغواني يك رنگ بد يمن و بد اقبال است.
رنگ قهوه اي
قهوه ای رنگ زمینی است و علاقهمندان به این رنگ، محکم، قابلاعتماد و زیرکاند. آنها احساس مسئولیت شدیدی دارند که گاهی به وسواس منجر میگردد. مسائل را از دور مینگرند و معمولاً در فعالیتها شرکت میجویند . قهوه اي نشانه راحتي و اعتماد است. در آمريكا استفاده از اين رنگ در طراحي بسته بندي مواد غذايي و دريايي با موفقيت همراه است. وجود رنگ قهـوه اي در بسـته بنـدي مـواد غـذايي در كلمبيا، باعث كاهش فروش محصول مي شود. در كشور هـاي غربـي قهـوه اي نشـانه فروتنـي است.
قهوه اي نماد چوب، قهوه و محصولات برآمده از زمين اسـت. قهـوه اي رنـگ اعتمـاد، سـختي، خانواده دوستي، احتياج به امنيت و آسايش، قدرت، بلوغ و راحتي اسـت. رنـگ مناسـبي بـراي
آهن فروشي ها، قهوه خانه ها، فروشگاه هاي صنعتي، غذا فروشي هـا، فروشـگاه هـاي پوشـاك مردانه،كابينت فروشي ها، ساعت فروشي ها و نجاري هاست.
رنگ خاكستر
يرنگ خاكستري نشانه فساد و تباهي است. از اين رنگ در طراحي بسـته بنـدي مـواد غـذايي و دريايي بايد پرهيز كرد. اين رنگ معناي گوشه گيري، بي تفاوتي، بي ميلي و عدم فعاليت است بهطورکلی، هماهنگی رنگها به عکسالعمل فیزیولوژیکی اعصاب انسان نیز بستگی دارد. وقتی تحریک طبیعی و فعالیت عصب رخ دهد، به ناچار و بیاختیار عکسالعملهایی به وجود میآید. بنابراین، خصوصیات رنگها به تحریک اعصاب بینایی وابسته است و فعالیت خاص عصبی محسوب میشود. اوالد هرینگ، فیزیولوژیست مشهور، میگوید: «چشم و اعصاب همیشه تمایل بیشتری به رنگ خاکستری دارد و موقعی که این رنگ وجود نداشته باشد، فقدانش ناراحتی ایجاد میکند؛ زیرا آرامشی که در اثر رنگ خاکستری به وجود میآید از بین میرود.» خاکستری رنگی است خنثی و از رنگهای پیرامون خود ماهیت مییابد. رنگ خاکستری با تضادهای شدید و خشن خو میگیرد و نیروی آنها را جذب کرده، از قدرت و پختگی رنگها کم میکند. این رنگ یا از اختلاط رنگهای سیاه و سفید یا ترکیب رنگهای مکمل (زرد + ارغوانی) (آبی + نارنجی) (سبز + قرمز) به دست میآورند. دلاکروا درباره رنگ خاکستری گفته است: «خاکستری مخرب نیروی رنگهاست.»
رنگ بنفش
اين رنگ در بسياري از فرهنگ ها به معني رنـج و همـدردي اسـت. اسـتفاده از ايـن رنـگ در طراحي بسته بندي مواد غذايي و دريايي توصيه نمي شود. بعضـي نيـز رنـگ بـنفش را نشـانه
روحيه لطيف و زيبا پسندي مي دانند.
در ژاپن رنگ هاي طلايي، سفيد، ارغواني، نقره اي و صورتي دلالـت بـر خوشـبختي و كيفيـت خوب محصول دارد. در پاكستان رنگ هاي سبز و نارنجي مورد علاقه مردم است و استفاده از اين رنـگ در طراحـي بسته بندي مواد غذايي و دريايي توصيه مي شود.
ـ در ايران رنگ هاي سفيد، سبز و قرمز كه رنگ هاي پرچم ملي است در طراحي بسته بنـدي مواد غذايي ارجحيت دارند.
ـ در سنگاپور رنگ هاي قرمز، قرمز و نارنجي، و قرمز و سفيد دلالت بر موفقيـت و خوشـبختي دارد . – در انگلســتان و فرانســه رنــگ هــاي ســفيد، قرمــز و ارغــواني مــورد علاقــه مــردم اســت .
ـ در آلمان و بلژيك رنگ هاي زرد و قرمز و در دانمارك و كانادا و اطريش رنگ هـاي سـفيد و قرمز ارجحيت دارند.
ـ در فنلاند و يونان رنگ هاي سفيد و بنفش و در نروژ و هلند رنگ هاي سفيد، قرمز و بـنفش
مورد علاقه مردم هستند.
ـ در ايرلند رنگ هاي سفيد، سبز و نارنجي و در اسپانيا رنگ هاي زرد و قهـوه اي مـورد توجـه مردم قرار دارند.
ـ مردم روسيه به رنگ هاي سفيد، آبي آسماني و نارنجي توجه مي كنند.
بنفش
رنگ بنفش نشاندهنده خود آگاهی و هوشیاری معنوی و خلاقیت بسیار بالاست. افراد علاقهمند به این رنگ، بصیر، هنرمند، ایدهآل و آرمانگرا، سحرآمیز، نظریهپرداز، آیندهنگر، خیالپرداز، دارای گیرایی و جذبه روحانی، عدم هماهنگی و همنوایی و وفق دادن، مبتکر و نوآور هستند. بنفش هم حالت هیجانی رنگ قرمز را دارد، هم حالت آرامش رنگ آبی را. این رنگ، رنگ عُرفاست. دوستداران این رنگ پیوسته مجذوب زیباییها و ظرافتها میشوند، مغرور و اجتماعی هستند و بیشتر به امور معنوی میپردازند (حدادگر، 1390: 182- 189). ساختن رنگ بنفش خالص- که از ترکیب قرمز و آبی به وجود میآید- کار سادهای نیست؛ زیرا همواره یا به قرمز یا به آبی متمایل میشود و تشخیص آن چندان آسان نمیباشد. در دایره رنگها بنفش، رنگ مقابل زرد است و با آن تضادهای شدیدی ایجاد میکند. رنگ زرد نماینده هوش و دانش است و در مقابل، رنگ بنفش نمایشگر بیخبری، بیاختیاری، ظلم و دشواری است. رنگی مرموز و برانگیزاننده احساسات است که در حالت متضاد، گاهی تهدید میکند و زمانی تشویقکننده و امیدبخش است. رنگ بنفش را اگر در سطوح وسیع به کار گیریم، حالت ترس را نشان میدهد؛ بهویژه اگر بنفش متمایل به ارغوانی باشد که اغلب در طبیعت و در مناظر به چشم میخورد. گوته شاعر آلمانی درباره بنفش گفته است: «اشارهای است به ترس زیاد، آخرت و انتهای جهان.» بنفش در دایره رنگها مبین دینداری و تدین است و زمانی که تیره و تاریک گردد، اوهام و خرافات را میرساند. بنفش تیره محتوا و نهانگاه فاجعه و مصیبت میباشد و وقتی روشن شود، نشانه تقدیس است و ما را افسون خواهد کرد. بنفش نماد هرج و مرج، مرگ، ستایش و عصمت، و بنفش متمایل به آبی القاکننده تنهایی است. بنفشِ قرمز نشان عشق یزدانی و سلطه روحانی است (مقدسی، 1372: 59 -60).
نگرش روان شناختی به مسئله رنگ
همه رنگها، دوست کناریشان و عاشق روبهروییشان هستند (مارک شاگال 1985- 1895) (وایک وان، 1387: 118).
برای همه ثابت شده است که رنگ به خودی خود در هنر وسیله پرقدرتی برای بیان و نشان دادن حالتهای عمیق درونی است. در مورد کودکان تخیلات و حالتهای عاطفی است که تعیینکننده انتخاب رنگهاست نه حقیقت بیرونی (مختاری، 1376: 39). بدون تردید، رنگها بهعنوان محرکهای محیطی اثر بسیار زیادی بر سیستم عصبی انسان دارند. تماشای رنگهای گرم، میزان ضربان قلب را تشدید مینماید و برای نمایش فضای پرهیجان کاربرد دارند. در میان رنگهای گرم، رنگ قرمز به قدری نافذ و سریع الحرکت است که از هر رنگ دیگری زودتر به چشم میخورد. رنگهای گرم تحریککننده، سبب فعالیت و جنبوجوش، الهامدهنده روشنی، شادی، زندگی و مولد حرکتاند، درحالیکه رنگهای سرد، برعکس، موجد حالتهای انفعالی، سکون، بیحرکتی و تلقینکننده غم و اندوه میباشند (مقدسی، 1372: 54- 55).
صورتی
رنگ صورتی نشاندهنده ملایمت است. افراد علاقهمند به این رنگ دیگران را خوب درک میکنند و با اطرافیان خود با ملایمت و لطف رفتار میکنند. شاداب و با نشاطاند و اغلب خشونتها، دشواریها و شکستهای زندگی را تحمل میکنند و میانهرو هستند (حدادگر، 1390: 182- 189). افرادی که جرئت انتخاب رنگ قرمز را ندارند، معمولاً این رنگ را انتخاب میکنند. این افراد، کسانی هستند که زندگی سختی را پشت سرگذاشتهاند و به دنبال آرامش هستند (مختاری، 1376: 39).
آبی
کسانی که رنگ آبی و فیروزهای را دوست دارند، بسیار احساساتی و اسرارآمیزند وکارهای شخصی خود را بهخوبی اداره میکنند. پشتکار دارند، باثباتاند و به نصایح دیگران در مورد کارهای خود کمتر توجّه میکنند. اغلب ظاهری آرام و سرد دارند و در عین حال، سرشار از انرژی و نیروی سر زندگی هستند. آنها افرادی محبوباند زیرا عمیقاً دوست دارند به دیگران کمک کنند. بسیار انعطافپذیرند، قدرت تصمیمگیری بسیار بالایی دارند و میتوانند احساسات و هیجانات خود را کنترل نمایند. ظاهر آرامشان دیگران را وادار میکند که به آنها احترام بگذارند و دوست دارند پیوسته مورد احترام و ستایش دیگران قرار بگیرند. در خرید و پوشش لباس قناعت میکنند. پشتکار دارند و به دنبال کشف حقیقت هستند. افرادی باهوش، مستقل، مسئولیتپذیر، معقول و باثباتاند. آبی، رنگی است که احساس رضایت در انسان به وجود میآورد؛ اثری آرامکننده و طراوات بخش بر سیستم اعصاب دارد و به شخص امکان میدهد که بر خودخواهی خویش غلبه کند (حدادگر، 1390: 182- 189). افرادی محافظهکار این رنگ را دوست دارند. این افراد معمولاً انسانهای موفقی هستند و ارتباطات صحیحی برقرار میسازند و بهندرت کارهای احساسی میکنند. آنها بسیار سیاستمدارند و در عین حال، افرادی دوستداشتنی هستند، از خصوصیات خود آگاه و از عشق و محبت و صبر سرشارند (مختاری، 1376: 38 -37). رنگ آبی انسان را به سوی دقیق شدن در بینهایت سوق میدهد و هر قدر روشنتر باشد، انعکاس موجی خود را از دست میدهند و به آرامش خاموش رنگ سفید میرسد (مقدسی، 1372: 55). رنگی خالص است که نه نشانی از زرد دارد و نه اثری از قرمز. آبی رنگی است که در مقابل قرمز همواره بیتحرک و شکیباست. همیشه روبه سردی و قرمز روبه گرمی میرود. آبی همواره متوجّه درون است. به همان اندازه که قرمز با خون الفت دارد، رنگ آبی با اعصاب وابستگی دارد. اشخاصی که رنگ آبی را ترجیح میدهند، اغلب دارای پوستی رنگ باختهاند، وگردش خون آنها ضعیف است و اعصابی قوی و محکم دارند. آبی در طبیعت پرقدرت است و دوران خودنمایی آن فصل زمستان میباشد. زمانی که رشد و نمو طبیعت خاموش میشود و تمام جوانهها در ظلمت خواب فرو میروند، رنگ آبی زندگی خود را آغاز میکند و جلوه و شکوه مییابد. آبی همیشه سایهدار است و میل دارد در تاریکی خودنمایی کند. همیشه نامحسوس است و درعین حال اتمسفر شفافی را نشان میدهد. آبی در جوّ زمین از طلوع صبح تا غروب آفتاب و حتّی در شب به چشم میخورد. از روشنترین تا تاریکترین آن در طبیعت وجود دارد. آبی جنبههای گوناگون روحی را نشان میدهد. در فکر و روح داخل میشود، با روان آدمی پیوند میخورد و تا اعماق و انتهای روح نفوذ میکند. «آبی معنی ایمان میدهد و اشارهای است به فضای لایتناهی روح. برای مردم چین، رنگ آبی نماد جاوید است. وقتی آبی تاریک میگردد سقوط و تنزل میکند معنی وَهم، بیم و ترس، غم و اندوه، مرگ و نیستی را به خود میگیرد امّا همیشه نشاندهنده فکری برتر و مافوق طبیعی است و به عالم بالا اشاره مینماید. لباس آبی رنگ حضرت مسیح (علیهالسلام) در تابلوی شکنجه مسیح (علیهالسلام) اثر گرانوالد از نمونههای گویا و معروف میباشد. در اکثر آثار وی و سایر نقاشان، آبی نمایش مقاومت و تحمل حضرت مسیح (علیهالسلام) و سایر قدیسین است (همان: 61- 62).
سبز
رنگ سبز از نظر روانشناختی طبیعت و تازگی است. افرادی که به این رنگ علاقهمندند، روابطشان با دیگران بر پایه اصول و قرارداد است؛ دوست ندارند در زندگیشان حوادثی به وقوع بپیوندد امّا کنجکاوانه به ماجراهای زندگی دیگران توجّه دارند. سبزها روحیهای متعادل دارند و پیش از انجام دادن هر کاری بهخوبی تعمق و اندیشه میکنند؛ به همین دلیل، برایشان بسیار دشوار است اگر از آنها بخواهیم که یک تصمیم آنی بگیرند. آنها کارهایشان را بهطور مداوم ارزیابی میکنند و به انتقاد از خود میپردازند؛ حتّی اگر دیگران عملکرد آنها را در این زمینه تحسین کرده باشند و همیشه به دنبال تجربههای جدید هستند (حدادگر، 1390: 182- 189).
کاندینسکی2 در مورد رنگ سبز میگوید که «رنگ سبز مطلق، آرام بخش ترین رنگهاست. این رنگ هیچ انعکاس موجی حاوی شادابی و رنج یا ترس ندارد و به هیچ طرفی در حرکت نیست، بلکه آرام و ساکن و راضی از خود است، اما اگر به آن رنگ زرد اضافه شود، زنده میگردد. فابر بیرن در کتاب خود اظهار میدارد که رنگ سبز مظهر طبیعت، حس زندگی و تعادل میباشد و کسانی که از رنگ سبز خوششان میآید، در برنامههای جمعی از جمله بازی و سینما شرکت میکنند، و بسیار سریع خود را با اجتماع وفق میدهند و به آن عادت میکنند. فروید3، روانشناس معروف، میگوید: «سبزها رفتاری ساده دارند و شهروندان خوبی هستند. بعضی مواقع دوست نداشتن این رنگ به منزله اختلال فکری است.» اما کسانی که به رنگ «سبز – آبی» علاقهمندند، بیشتر عاشق خودشان هستند. افرادی مستبد، با طبع بالا و سلیقه عالی، حساس و در عین حال، بسیار سردمزاجاند و احتمالاً طلاق گرفتهاند (مختاری، 1376: 38). سبز رنگی است که در حد وسط رنگ آبی و زرد قرار دارد و ترکیبی از دو رنگ مذکور میباشد و با تغییر نسبتهای زرد وآبی نمونههای سبز متغیر میگردد. سبز یکی از رنگهای درجه دوم است. ساختن رنگ سبزی که نه به آبی و نه به زرد متمایل باشد، کار آسانی نیست. سبز رنگ دنیای سبزیجات و معلول عمل فتوسنتز گیاهان است. وقتی زمین را روشنی فرا میگیرد و ذرات آب و هوا در فضا رها میشوند، رنگ سبز به وجود میآید. رنگ سبز نشاندهنده آرامش و امیدواری و آمیزشی از دانش و ایمان است. هنگامیکه سبز متمایل به زرد شود، احساس جوانی و نیروی بهاری را به وجود میآورد. در بهار و تابستان که رنگ سبز فراوان دیده میشود، خوشحالی و لذّت بردن از این ایام غیرقابلتصور است. وقتی رنگ سبز خالص باخاکستری مخلوط شود و تیره گردد رو به زوال میرود. رنگ سبز متمایل به زرد درکنار رنگ نارنجی، شدیدترین اثر را دارد و رنگی فعال میشود. سپس، به حالتی معمولی و لطیف مبدل میگردد. رنگ سبز رنگ طبیعت است و یک حالت تصاحب، چه از نظر مالی و چه از لحاظ معنوی، دارد. قدرت اراده و اطمینان، اعتماد به نفس، امید، رویندگی، ترقی، صفا، جوانی، طراوت، شادابی و پایداری از خصوصیات رنگ سبز است و مبین طرز تفکر بهتر میباشد. احساس آرامش را میتوان با سبز نشان داد؛ ازاینرو، محل کار دائمی، لوازم و ماشینآلات وکارخانهها با سبز رنگآمیزی میشوند (مقدسی، 1372: 60 -61).
روانشناسی رنگها در دکوراسیون منزل
امروزه در روانشناسی نوین، رنگها یکی از معیارهای سنجش شخصیت به شمار میآیند؛ چراکه هر یک از آنها تأثیر خاص روحی و جسمی در فرد باقی میگذارد و نشاندهنده وضعیت روانی و جسمی اوست. این موضوع با توجه به پیشرفتهای دو دانش فیزیولوژی و روانشناسی به اثبات رسیده است. رنگ به خودی خود در هنر وسیله پرقدرتی برای بیان و نشان دادن حالتهای عمیق درونی است. رنگها بهعنوان محرکهای محیطی اثر بسیار زیادی بر سیستم عصبی انسان دارند. رنگهای گرم میزان ضربان قلب را تشدید میکنند و برای نمایش دادن فضای پرهیجان کاربرد دارند. رنگهای گرم تحریککننده، سبب فعالیت و جنبوجوش میشوند و الهامدهنده روشنی، شادی، زندگی و مولد حرکتاند؛ درحالیکه رنگهای سرد برعکس موجد حالتهای انفعالی، سکون، بیحرکتی و تلقینکننده غم و اندوه میباشند.